"Magazyn Literacki KSIĄŻKI" nr 141

Na naszych oczach zamyka się pewna epoka w dziejach rynku książki dziecięcej: Era Pottera. Ponad 320 milionów sprzedanych na całym świecie egzemplarzy z pewnością nie wyczerpuje potencjału cyklu, fakt pozostaje jednak faktem – nowych tomów już nie będzie! Oczywiście: czekają nas nadal premiery kolejnych ekranizacji, które podkręcą licznik, pojawią się specjalne edycje, zestawy i „klocki”. J.K. Rowling obiecuje także specjalną encyklopedię poświęconą światowi „Harry’ego Pottera”. Niejedna złotówka i dolar, i juan, i euro za sprawą HP do kieszeni producentów jeszcze z pewnością wpłynie. W najlepsze będzie przecież jeszcze trwać szał licencyjny na gadżety „potterowe”.

W Polsce trwa jeszcze sprzedaż 650-tysięcznego nakładu ostatniego tomu cyklu opublikowanego przez Media Rodzina. Ale warszawskiego „potterowego” biura tego wydawcy już nie ma…

Według szacunków Biblioteki Analiz, obroty największych dystrybutorów książek wzrosły w 2007 roku o ponad 9 proc. (pod uwagę bierzemy wyniki dwudziestu największych przedsiębiorstw). To tyle samo, co sprzedaż książek przez wydawnictwa (wzrost z 2,36 mld zł do 2,57 mld zł). Ważna zmiana w porównaniu do rankingu z 2007 roku to spadek Azymutu z miejsca drugiego na czwarte.

Na pierwszym miejscu umocniła się Firma Księgarska Jacka i Krzysztofa Olesiejuków z przychodami ze sprzedaży 154,95 mln zł (wzrost o prawie 12 proc.). Co ciekawe, bracia zmniejszyli zarazem liczbę tytułów w swojej ofercie — z 32 tys. do 30 tys. Znacząco wzrosły kapitały własne — z 36,93 mln zł do 49,47 mln zł. Rok 2007 firma zamknęła zyskiem netto w wysokości 12,52 mln zł. Parametry te czynią z niej dystrybutora, który nie tylko najdynamiczniej się rozwija, ale także konsekwentnie umacnia pozycję na trudnym rynku, osiągając przy tym dwucyfrową rentowność. Warto dodać, że dla osiągnięcia takich wyników konieczne stało się zwiększenie zatrudnienia o 20 proc. — z 98 do 121 osób. Olesiejukowie odważnie i konsekwentnie inwestują — w nowoczesne magazyny i linie kompletacyjne. Dziś to bezsprzecznie najlepiej wyposażona technologicznie hurtownia książek w Polsce. „Dla wielu jesteśmy firmą wzorcową. Byli tu wydawcy z Austrii i Australii, mówili, że u nich tak zorganizowanych firm nie ma”, chwalił się w kwietniowym numerze „Magazynu Literackiego KSIĄŻKI” Krzysztof Olesiejuk.

Stał się pan szerzej znany dzięki trzem książkom o tragedii w Gibraltarze, w których przedstawia pan wyniki swoich badań nad zagadką śmierci gen. Władysława Sikorskiego. Teraz zwraca nam pan uwagę na zbrodnię katyńską. Co łączy te dwie sprawy?

Rzeczywiście, moje wcześniejsze książki poświęcone współczesnym stosunkom międzynarodowym zainteresowały jedynie moich kolegów zajmujących się tą dziedziną. Dopiero ostatnia, czyli „Schyłek Rosji”, spotkała się z szerszym odbiorem, co niewątpliwie wiąże się z tym, że czytelnicy skojarzyli nazwisko jej autora z książkami o generale Sikorskim. Powracając do pańskiego pytania, wiele osób od samego początku podejrzewało, że istnieje jakiś związek między zabójstwem polskiego premiera a zbrodnią katyńską. Pierwszym, który to insynuował był Joseph Goebbels, minister propagandy Rzeszy, który nazwał Sikorskiego ostatnią ofiarą Katynia. Badając sprawę zamachu w Gibraltarze natknąłem się na kilkadziesiąt poszlak wskazujących, że rozkaz przeprowadzenia tego zamachu wydany został w Moskwie. Wtedy zacząłem się zastanawiać nad związkiem Gibraltaru i Katynia. Ostatecznie, opierając się właśnie na tych poszlakach, uzupełnionych analizą międzynarodowej sytuacji strategicznej w latach wojny i generalnych celów prowadzenia tej wojny przez poszczególne strony, sformułowałem następującą hipotezę. Stalin doskonale wiedział, że sojusz demokracji Zachodu z ZSRR jest absolutnie nienaturalny, wymuszony wspólnym zagrożeniem i zaniknie po ustaniu tego zagrożenia. Wiedział również, że zarówno Churchill jak i Sikorski mieli swoje opozycje, które uważały politykę obu premierów za zgubną i dążyły do ich obalenia, aby następnie doprowadzić do odwrócenia sojuszy i wspólnego z Niemcami marszu na Moskwę. To tylko w podręcznikach, zarówno na Wschodzie jak i na Zachodzie, przedstawia się alianckie elity rządzące jako monolit, całkowicie oddane walce z Niemcami. Tymczasem opozycje brytyjska i polska istniały i były zgodne ze swoimi rządami najwyżej w tym, że należy doprowadzić do obalenia Hitlera i osłabienia Niemiec. Za głównego wroga uważały bolszewizm i w celu jego pokonania chciały połączenia sił z takimi zdenazyfikowanymi i osłabionymi Niemcami. Tego bał się Stalin, który dodatkowo wiedział o tajnych kontaktach aliancko-niemieckich. Przy czym, co ważne, nawet jeśli niespecjalnie obawiał się odwrócenia sojuszy przed ostatecznym pokonaniem Niemiec, to musiał mieć świadomość, że natychmiast po ich pokonaniu państwa zachodnie zachcą się od niego odciąć, a nawet podjąć próbę realizacji programu opozycji.

Dorobek nie tylko polskiego, ale i światowego orzecznictwa w zakresie prawa cytatu nie jest zbyt obfity, jeśli nie ubogi. A szkoda, bo w ten sposób wiele problemów związanych z prawem cytatu pozostaje jedynie przedmiotem dywagacji doktryny, nie mając praktycznego przełożenia na sądowe rozstrzygnięcia sytuacji „z życia wziętych”, wyznaczające linię interpretacji przepisów prawa autorskiego, które zarówno na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy, jak i ustawy obecnej rodziły i rodzą szereg wątpliwości. Tym bardziej warto pochylić się nad tymi orzeczeniami, które prawa cytatu wprost dotyczą.

Bohater tej filozoficzno-poetyckiej baśni stał się postacią przysłowiową, personifikacją poszukiwania prawdziwego piękna, przyjaźni i miłości.

Jest on chłopcem, który przybywa na Ziemię z maleńkiej planety noszącej nazwę B-612. Mały Książę był na niej samotny, a kiedy wyrosła tam piękna róża, zakochał się w niej. Ale róża była kapryśna, a jej nieszczerość raniła bohatera, który postanowił wyruszyć w podróż po innych planetach, równie małych albo jeszcze mniejszych niż jego. Spotykał na nich dziwnych osobników, na przykład Króla, który pragnął panować a nie miał nad kim; Próżnego pragnącego być podziwianym; Pijaka, pijącego po to, żeby zapomnieć, że mu wstyd że pije; Bankiera liczącego gwiazdy i wyobrażającego sobie, że są jego własnością. Nabrał przekonania, że dorośli są bardzo dziwni i śmieszni. Po przybyciu na Ziemię błądził w poszukiwaniu przyjaźni. Zaintrygowała go rozmowa z lisem, od którego dowiedział się, co to znaczy zostać „oswojonym”. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu”. Na Saharze poznał pilota, narratora opowieści (porte parole autora). Musiał on awaryjnie lądować na pustyni i zreperować samolot w ciągu kilku dni, żeby nie umrzeć z pragnienia. Jemu to właśnie Mały Książę opowiedział swoją historię i w nim znalazł przyjaciela. Postanowił jednak powrócić na swoją planetę, do róży. Jego podróż nauczyła go, że odpowiedzialność za drugą istotę jest najważniejsza. Aby powrócić, namówił żmiję, żeby go ukąsiła. Jego ciało było za ciężkie do odbycia drogi powrotnej. Musiał więc je pozostawić, a więc według ziemskich kryteriów – umrzeć.

Gdy rok czy dwa temu natrafiłem w jakiejś księgarni na opasły tom wyliczający „1001 filmów, które muszę obejrzeć przed śmiercią”, wiedziałem, że z pewnością ktoś uczynny będzie chciał mi podsunąć również obrazy, utwory muzyczne, książki. Są, a jakże. Wyliczanki obejmują między innymi hity na DVD, ikony architektury, wskazówki dotyczące zarówno techniki pisania jak wynajdywania pomysłów, pytania dla fanów nocnych seansów filmowych (?), zwierzęta, jakie można napotkać w mieście, gotowe ilustracje, rodzinne wycieczki, wzory do szycia narzut (!), piosenki dla ulicznych grajków (!!), zastosowania octu (!!!). Zastanowił mnie tomik dla dzieci „Would they love a lion? 1001 questions and answers” – myślę, że to stanowczo za mało, dociekliwość malców jest nieograniczona.